Laurens Bouvrie
TIM-verslaggever 28 juni 2020

Vakantie in eigen stad? Verras jezelf met een wandeling door de Wèrke en het Sphinxkwartier!

Net zoals zo veel landgenoten kiest menig Maastrichtenaar deze keer niet naar Spanje, Turkije, Italië, Portugal of andere subtropische bestemming te gaan. De vakantie 2020 krijgt voor miljoenen mensen eindelijk een keer de bestemming Rundum Hause, vol pension in Hotel Balconia of het altijd weer idyllische Saint Souterain. Is dat ook bij u het geval? Vakantie vieren in Maastricht en omgeving is heus geen straf. Dat deden al miljoenen mensen voor u. Voor de oer-Sjeng levert dat ook nog eens de gelegenheid op ‘zien eige stad’ (nog) beter te leren kennen.  Vanaf het vakantieadres Environs La Maison kunnen op loop- of fietsafstand tal van prachtige dan wel interessante bezienswaardigheden worden bezocht. Wat te denken van een wandeling door het nieuwe woongebied in het Sphinxkwartier en het Frontenpark. Ze liggen op een steenworp afstand van en bieden natuur, militaire historie en moderne stedenbouw met veel aandacht voor het industriële – Sphinx – verleden van de stad.

Het slechte nieuws: een bezoek aan De Wèrke  is het mooist vlak voor en tijdens een zonsopgang.  Hebt u het karakter in uw prei deze raad op te volgen, wordt de rest van dit uitstapje alleen maar met de minuut meer een hemels genoegen. De hoger gelegen gedeeltes van de Fronten bereikt u makkelijk via de ingang van het natuurhistorisch gebied aan de Statensingel. De voormalige toegang tot het Maastrichtse Boys terrein – ooit het mooist gelegen voetbalveld van Maastricht – leidt u naar het indrukwekkend bewaard gebleven militaire militair vestingwerk. In de volksmond heet het gebied De Werke; historici noemen het gebied graag De Linie van Dumoulin. Maar het tegenwoordige Frontenpark wordt door velen ook de namen Hoge en de Lage Fronten gegeven. Via deze link (verwijzend naar Wikipedia) vindt u meer over de geschiedenis van dit unieke stuk Maastricht.

zie in de foto-carrousel een beeldreportage van dit artikel

Het Frontenpark is inmiddels voor velen een nooit vervelend wandelgebied geworden. Zeker hondenliefhebbers en bijzondere stadsnatuur koesteren deze fraaie omgeving.  Natuur, militaire en industriële historie zijn hier verworden tot een toch behoorlijke unieke drieëenheid. En sta je in de zomer rond zonsopgang op een van de hogere gedeeltes van dit gebied; bij enigszins fraai weer kun je de koperen ploert boven Borgharen zien opkomen; niet vee later schittert het zonnelicht tegen de glas-in-lood-ramen van de Sint Lambertuskerk en krijgt de lucht boven de torens van de Sint Mathijskerk (Boschstraat), het Stadhuis en de Sint Martinuskerk (Wyck) een fraaie gloed. Maar ook het Eifelgebouw krijgt vanaf deze locatie en op dat tijdstip nog meer cachet dat het al heeft. Kortom: aan panorama’s geen gebrek.

Uiteraard kan in het Frontenpark nog veel meer worden gewandeld en gezien dat wat hierboven staat geschetst. Daarover zeker later nog een keer meer. Maar het scenario van deze vakantiedag vanuit B&B Eigenheim is ook een bezoek brengen aan het nieuwe woongebied in het Sphinxkwartier. En dat is vanaf het voormalige Maastrichtse Boys terrein slechts ‘ne balsjeut wied. Wat voor de Werke geldt, vroeg uit de veren om extra te genieten, is op dit moment nog meer van toepassing voor het nieuwbouwdeel van het Sphinxkwartier. In deze contreien wordt nog wel een tijdje volop gewerkt. Dat betekent overdag toch veel werkverkeer in de straatjes. Evenwel op een vroege zaterdag- of zondagochtend heerst in de nieuwe straten ten noorden van de Maagdendries een stilte waar een meditatief centrum van smult. En het fraaie zal zijn: als straks een keer alles is opgeleverd blijft dit deel van Sphinxkwartier in normale situaties een oase van rust.

Gelijk het Frontenpark beschikt deze nieuwe woonbuurt over veel diversiteit. Dat geldt niet alleen voor de verschillende bouwstijlen. Speelt stadsnatuur hier geen rol van betekenis, de geschiedenis des te meer. Van de laat-Gotische Sint Andrieskapel (14e eeuw) tot en met fabrieksmuren van Regout en Sphinx beslaat een Maastricht van vele honderden jaren. In dit nog zo rustige deel van de dag krijgt de stadswandelaar – zo lijkt het toch – veel meer tijd om al die historische elementen in verbinding te zien staan met de bouw van nu. Dat geldt met name voor de huurwoningen in de parallel – maar niet zichtbaar – aan de Maagdendries lopende Frans Fouraschenstraat. De doonker brikke die veelal in reliëf de façades van de woningen gestalte geven, doen zowel denken aan de typische fabrieksmuren uit de eerste decennia van de 20e eeuw;  Maar ook – toch in ieder geval bij de scribent van dit artikel – komt de expressionistische architectuur van de Suringarschool aan de Franciscus Romanusweg om de hoek kijken.

Blijft voor nu wel nog de vraag: hoe gaat het wonen hier straks bevallen? Voor de passant in de vroege ochtend lijkt het in ieder geval geen straf hier een stulpje te hebben. Dat geldt overigens net zo voor de al iets ‘langer geleden’ totaal vernieuwde Maagdendries. Lang was deze verbindingsweg tussen Boschtraat en Statensingel/Cabergerwerg/Noorderbrug niet echt een straat die bekend stond om hoog woongenot. Door alle infrastructurele transformaties, bouwwerken passend in dit deel van de stad en verfraaiing van de omgeving werd de sfeer volledig anders. En de fraaie reuzengrote boombakken geven de Maagdendries alleen nog maar meer cachet.

Al wandelend ontkomt je in deze omgeving niet aan een in het straatplaveisel ingebrachte cortenstaalplaat. Het ligt op de kruising van eerder genoemde Frans Fouraschenstraat, Busschuttenpoort en De Encycliek. Het gat in het midden doet verraden dat op deze plek een boom komt te staan. De ongeveer 2,5 meter bij 2,5 meter kunstmatig boomrooster telt een keur aan ‘gestanste’ dan wel in profiel aangebrachte theepotten. Bij navraag bij het Maastrichtse bedrijf ANAE, gelegen aan het Rondeel,  leert dat het bedrijf in opdracht deze boomrooster vervaardigde met tientallen op schaal gemaakte potten uit het boek Maastrichtse Serviezen 1917 – 1937 van de auteur Robert Fock. Voor de Maastrichtse serviesindustrie was dit een gouden periode. Niet alleen vanwege de massale productie; net zo zeer omdat in deze tijdsperiode de ontwerpen van het servies van Regout / Sphinx wereldwijd werden geprezen voor haar strakke en vaak bijzondere vormgeving.

Voor Frans Fouraschen, waar een van de Sphinxkwartier-straten haar naam aan heeft te danken, was dit niet bepaald een periode die hem veel vreugde bracht. In 1917 werd de katholieke vakbondsleider door werkgever Sphinx op staande voet ontslagen. Maastricht was in die tijd niet alleen een bolwerk van aardewerk productie. Door de algehele malaise waarin de stadsgenoten van toen verkeerde, kreeg het opkomend sociaal-socialisme zuurstof toegediend om in opstand te komen. Willem Vliegen was de grote voorman van ‘de roeje’. Maar in die periode begonnen ook steeds meer katholieken zich te roeren. Minder uitgelicht – maar nu voor de eeuwigheid in een straatnaam midden in het gebied waar hij voor betere omstandigheden streed – in de Maastrichtse geschiedenis was de voorman van de katholieke bond God ons Recht. Voor de godvrezende Maastrichtenaar was strijd voeren tegen de industriële, bestuurlijke en geestelijke elite misschien nog wel moeilijker als voor een socialist. Je streed toch tegen gezaghebbers waar je samen mee in de kerk zat. Dat was in die tijden nogal wat! Het is waarschijnlijk een kwestie van tijd dat de stadsgidsen van Visit Maastricht deze straten tot hun werkgebied maken. Dat zal de bekendheid van de eerzame en voor een beter leven voor allen vechtende Fouraschen zeker doen laten toenemen.

 

 

 



Lees ook