Jeroen Biesmans
9 mei 2019

Toon Jenniskens, hofleverancier van lintjesaanvragen

Tijdens de lintjesregen, de laatste werkdag voor Koningsdag, reikt de burgemeester elk jaar weer lintjes uit. Het aanvragen van een lintje voor iemand is niet zo moeilijk. Het kost alleen wat tijd. Een man die erg bedreven is in het aanvragen is Toon Jenniskens. Met meer dan 20 geslaagde aanvragen, die hij persoonlijk indiende of waarbij hij ‘een dikke vinger in de pap’ had, kan hij ‘hofleverancier van lintjesaanvragen’ genoemd worden. We vragen hem wat erbij komt kijken als je een lintje aanvraagt.

“Ik had nooit iets te maken met koninklijke onderscheidingen. Tot ik in 1977 bij de gemeente ging werken als leidinggevende van het Stadsarchief. Ik kreeg toen vertrouwelijke verzoeken van de toenmalige burgemeester: ‘Wil je die personen even natrekken?’ Destijds werden er nog mensen voorgedragen van wie de ouders ‘fout’ waren geweest in de oorlog. De gemeente wilde voorkomen dat er ‘gedoe’ kwam, bijvoorbeeld via ingezonden brieven in de krant. Zo speelde ik regelmatig een rol bij de aanvraag. Een enkele keer is de aanvraag voor een lintje daarom terzijde gelegd. Bij gevallen die werden ingewilligd, zocht ik tegelijk wat familiegegevens bij elkaar. Die kon de burgemeester dan gebruiken bij de huldiging van de geridderde. Omdat ik als historicus en archivaris ook aardig de pen kan hanteren, werd mij steeds vaker gevraagd de hele aanvraag te verzorgen. Dat krijg je als je veel mensen kent.”

Vrijwilligerswerk telt

“Medewerkers die 40 jaar in dienst waren, kregen destijds automatisch een onderscheiding. Dat is nu niet meer zo. Sinds een jaar of 20 gaat het vooral om de vrijwillige en maatschappelijk verdiensten van iemand. Dus bijvoorbeeld het vrijwilligerswerk dat iemand doet in de buurt. Dát telt voor een onderscheiding. Wat ook meeweegt, is of de verdiensten van belang zijn op lokaal, regionaal, nationaal of zelfs internationaal niveau. En hoeveel tijd iemand besteedt aan het vrijwilligerswerk.”

Begin op tijd

“Belangrijk is dat je op tijd begint. Aanvragen voor de lintjesregen moeten voor 1 juni van het jaar ervoor worden ingediend. Dat komt omdat de behandeling ervan bij achtereenvolgens de gemeente, de provincie en het betreffende ministerie doorgaans ruim een half jaar in beslag neemt. Ook het voorbereiden van de aanvraag tot 1 juni kost relatief veel tijd. Dit omdat de aanvrager zich moet vergewissen van en verdiepen in de speciale verdiensten van de kandidaat die de basis vormen voor de aanvraag. Hij moet bovendien ongeveer 3 personen of instanties vinden die bereid zijn de belangrijkste verdiensten met brieven te ondersteunen, een belangrijk aspect van de aanvraag. Verder moet de aanvrager eventueel tijdens het traject aanvullende informatie leveren aan gemeente, provincie en ministerie.

De verscheidenheid van activiteiten, het maatschappelijk belang ervan en de vraag of de activiteiten een plaatselijke, regionale, landelijke of zelfs internationale uitstraling hebben, bepalen de hoogte van de toegekende onderscheiding, namelijk oplopend : Lid in de Orde van Oranje, Ridder in de Orde van Oranje Nassau of Officier in de Orde van Oranje Nassau. Er bestaan nog twee hogere rangen, maar die worden hoogst zelden uitgereikt.”

Lintjes kunnen overigens het hele jaar door worden uitgereikt. Maar dan moet het moment wel een bijzondere gelegenheid zijn die verband houdt met de verdienstelijke activiteiten. Zo kan iemand de onderscheiding ontvangen tijdens een jubileum van een organisatie waar hij of zij zich jarenlang voor heeft ingezet.

 Geen directe familie

“De onderscheiding mag niet worden aangevraagd door een direct familielid. Uiteraard betrek je als aanvrager wel heel snel de partner erbij. Je hebt die nodig om informatie in te winnen over alle vrijwilligersactiviteiten van man- of vrouwlief. En als de goedkeuring er eenmaal is, dan moet de hele familie en vriendenkring op de hoogte worden gesteld waar en wanneer de persoon het lintje krijgt. Ze mogen natuurlijk niks aan hem of haar laten merken. Vaak volgt er een spontane receptie. Dus als je de onderscheiding thuis laat uitreiken, moet je je realiseren hoeveel mensen daar op af komen en moet je zorgen voor voldoende hapjes en drankjes. Vaak wijkt de familie daarom uit naar een openbare gelegenheid. Dat er rondom het feestelijke moment vaak moet worden gelogen tegen de kandidaat die ‘ineens ergens mee heen moet’ en ‘zich behoorlijk moet kleden’, zal duidelijk zijn. Maar al die inspanningen worden ruimschoots beloond, als je het verbaasde of ontroerde gezicht ziet van de kersvers gedecoreerde te midden van zijn familieleden en vrienden. Allemaal ondergaan ze dankbaar het applaus en gezang. Achteraf, als alles achter de rug is, leveren de voorbereiding, de geheimhouding en ‘de omtrekkende bewegingen’  altijd een aantal smeuïge verhalen op.”

Ook iemand voordragen voor een lintje in 2020? Dien je aanvraag voor 1 juni 2019 in. Hoe je te werk gaat lees je op www.gemeentemaastricht.nl/lintje.



Lees ook