Niels en Martin Rijsemus

over violen bouwen in de Binnenstad

Als vioolbouwer raak je nooit uitgeleerd

Vioolspelen kan hij niet, maar Niels Rijsemus (31) werkt al ruim tien jaar als zelfstandig vioolbouwer en reparateur in het atelier van zijn vader Martin in de Witmakersstraat. Die dit vak op zijn beurt al dik vijfendertig jaar onder de naam M.C. Rijsemus uitvoert.

Ze zijn de enige vioolbouwers in de wijde omgeving. Niels: “Als wij er niet meer zijn, dan is Maastricht zijn vioolgeschiedenis kwijt.” De allereerste nieuwbouwviool die Niels maakte, werd gekocht door de Nederlandse violist André Rieu. Inmiddels spelen ook andere muzikanten in zijn orkest op instrumenten die Niels heeft gebouwd.

iw_vioolbouwer2

“Als wij er niet meer zijn, dan is Maastricht zijn vioolgeschiedenis kwijt.”

Liever een arme vioolbouwer
Voordat hij met vioolbouwen begint, heeft hij verschillende baantjes: van manager bij een schoenenzaak tot medewerker van een callcenter. Zijn passie vindt hij er niet. “Vioolmaker is een beroep, waarbij je nooit raakt uitgeleerd. Het is makkelijk om een negen tot vijf baantje aan te nemen met een vast inkomen. Dit ondernemerschap is toch heel wat anders. Je hebt geluk als er een klant binnenkomt met geld, daar moet je het wel weer tot de volgende klant mee uitzingen. Maar ik zou liever arm zijn en iets doen wat ik leuk vind, dan rijk zijn en iets doen waar ik ongelukkig van word.”

iw_vioolbouwer16


Van vader op zoon
Niels komt al jong in aanraking met het vak als zijn vader hem in zijn atelier laat spelen. Zijn vader Martin is begonnen met vioolspelen toen hij 5 jaar oud was. Op een dag ging zijn viool kapot. Daardoor moest hij naar Amsterdam, naar vioolmaker Max Möller. Normaal gesproken mocht daar niemand in het atelier komen, dat was strikt geheim. Maar omdat de vioolleraar van Martin zo’n goede band met Max Möller had, mocht hij bij hoge uitzondering een kijkje nemen. “Ik kwam daar binnen… en toen was ik verkocht”, zegt Martin. Niels heeft zelf het vioolspelen zes jaar volgehouden, maar bleek er geen talent voor te hebben. “Ik dacht: ik ben de zoon van de vioolbouwer, dus ik moet viool kunnen spelen. Maar op een gegeven moment zei pap, hou alsjeblieft op”, grinnikt hij. Niels heeft zich vanaf 2009 toegelegd op het repareren van strijkinstrumenten. Dat gaat hem een stuk beter af. Niels werd toegelaten op de opleiding van de beroemde reparateur George Ettinger in Los Angeles en heeft deze opleiding met succes afgerond.

 

Gekomen en gebleven
Niels vertelt: “Mijn vader ging er destijds voor naar Mittwald in Duitsland, omdat daar toen de studie nog betaalbaar was. Eenmaal aangekomen, kreeg hij te horen dat je niet ouder mocht zijn dan achttien. Hij was drieëntwintig. Een paar maanden later echter werd hij door de school gebeld, omdat de muziekleraar was gestorven. Op voorwaarde dat hij alle leerlingen vioolles zou geven, mocht hij toch de opleiding doen. Dat kon hij, want hij had een conservatorium diploma.” Martin wordt vervolgens verliefd op de pianoleerlinge. Samen kregen ze Niels. “Ze woonden samen hier in Maastricht in dit huis en iedere keer als er weer iemand vertrok huurden zij die kamer erbij, totdat ze het hele huis hadden”, vertelt Niels. “Zo zijn ze hier gekomen én hier gebleven.”

Tekst en fotografie: Isabelle Woudsma

Meer over Binnenstad 

Het mag wat kosten
Het bouwen van een viool blijkt een tijdrovende (en nauwelijks lonende) klus te zijn. Een nieuwbouwviool van zo’n tienduizend euro kost vierhonderd tot vierhonderdvijftig uur aan werk en ongeveer drieduizend euro aan materialen. Het zijn juist de reparaties en de verhuur waaraan Niels en zijn vader hun boterham verdienen. Wat dat betreft is Maastricht met aardig wat muziekscholen zoals het conservatorium, het universiteitsorkest en Philharmonie Zuidnederland een goede plek. Repareren vindt Niels het leukste, met name de instrumenten van rond het jaar 1700, de tijd van de beroemde vioolbouwer Stradivarius. Hij vertelt lachend over de dag dat hij een Stradivarius in de zaak had. “Ik had hem uit veiligheid naast mijn bed gelegd, maar toen was ik zelfs bang om erop te vallen.” Trots zijn Niels en zijn vader op hun meest bijzondere bezit: de dubbelkist, een vioolkist uit het jaar 1740 waar twee violen in zitten. Wie weet zijn die ooit nog bespeeld door een beroemde musicus…

iw_vioolbouwer5
iw_vioolbouwer13