Als politieagent wil je altijd het juiste doen, maar dat lukt niet altijd

Esther Rutten

over Scharn

Recht hebben en rechtvaardigheid

Veiligheid is belangrijk. Het is een voorwaarde voor gelijkwaardigheid en vrijheid. Dat is iets waar we het ogenschijnlijk allemaal wel over eens zijn. Maar wat veiligheid precies inhoudt en ‘hoeveel’ veiligheid genoeg is, blijft vaak onbesproken.

Esther jaagt dagelijks haar lang gekoesterde droom na om als politieagente te werken in een cultuur waarvan haar moeder zei dat die alleen voor mannen was weggelegd. Sinds kort werkt Esther als wijkagente in Scharn. In een beroep dat belast is met de handhaving van openbare orde en veiligheid zorgen de omstandigheden er regelmatig voor dat de randen van Esthers eigen veiligheid worden opgezocht.

Persoonlijke veiligheid

Voor Esther is veiligheid heel moeilijk uit te leggen. Het is niet alleen de brede betekenis van het begrip. Het is vooral ook het persoonlijke karakter. “Het moeilijke is dat er altijd mensen zullen zijn die zich níet veilig voelen, hoe zeer je als politie ook je best doet”, vertelt Esther. “Een veilig gevoel komt voort uit wie je bent en wat je hebt meegemaakt in je leven. Het ontstaat uit je persoonlijke referentiekader.” Daarin ligt direct het knelpunt van streven naar totale veiligheid. Aangezien er altijd mensen zullen zijn die zich niet veilig voelen, lijkt het bijna een onmogelijke taak voor de politie om veiligheid voor iedereen te waarborgen.

De relatie van de wijkagent met de buurt kenmerkt zich door het lange termijn karakter. In Scharn kan Esther problemen structureel bij hun wortels aanpakken en langdurige oplossingen zoeken. Ze doet dat in samenspraak met andere netwerkpartners, zoals de gemeente. Op die manier is het mogelijk om in ieder geval voor zo veel mogelijk mensen bij te dragen aan een prettige en fijne sfeer in hun woon- of werkwijk. Esther ziet het als een van de belangrijkste doelen die ze als wijkagent heeft: “Ik wil dat mensen gewoon over straat kunnen lopen, zonder dat ze het gevoel hebben dat ze overal op moeten letten. En zonder dat ze bezig zijn met wat er misschien zou kunnen gebeuren.”

Hangplek aangeboden

De kinderen en jongeren die dagelijks naar Scharn komen om naar school te gaan leveren gelukkig weinig kopzorgen. “Ik loop vaak naar binnen om te zien wat er speelt”, vertelt Esther. “Zo kom ik erachter waar ik behulpzaam in kan zijn. Op scholen is dat soms diefstal of mishandeling. Dan kan ik direct actie ondernemen en kiezen voor een strafrechtelijke of bemiddelende rol.”

Door de vele scholen die Scharn herbergt zijn er dagelijks wel grote verkeersstromen. Dat kan af en toe voor chaos zorgen. Daarnaast ontstaan er in de nabijheid van de scholen hangplekken. Volgens Esther hoeft dat helemaal geen probleem te zijn. Sterker nog; ze moedigt de jongeren aan om op die plekken te staan. “Weet je wat het is?”, zegt Esther. “Ook de jeugd moet ergens staan. Dan heb ik liever dat ze hier zitten, dan dat ze bij de mensen in de woonwijk staan. Natuurlijk verandert de zaak als jongeren op die plekken overlast veroorzaken voor omwonenden. Dan zullen er ook passende maatregelen worden getroffen.”

De mensen in de wijk Scharn zijn heel zelfredzaam. Ze zoeken pas contact met de politie als ze zelf echt niet tot een oplossing van hun probleem kunnen komen. “Er is in Scharn veel participatie met andere netwerkpartners, zoals de gemeente en buurtplatform. De bewoners hebben hun eigen WhatsApp-groep. Ze doen al heel veel zelf voor hun veiligheid en daar hoef je eigenlijk alleen in te ondersteunen.”

“Het is zo laag bij de grond om misbruik te maken van de goedheid en de betrouwbaarheid van de zwakkere medemens.”

Twee doden en twaalf maanden cel

Hoe we veiligheid ervaren is onlosmakelijk verbonden met rechtvaardigheid. Veel politiemensen streven naar een rechtvaardige wereld. Voor Esther was het zelfs een van haar belangrijkste drijfveren om bij de politie te gaan. “Als politieagent wil je altijd het juiste doen, maar dat lukt niet altijd”, vertelt Esther. Het kan soms lastig zijn om daar een weg in te vinden.

“Een tijdje geleden is er een aanrijding geweest waarbij alcohol in het spel was. Twee van de drie kinderen die op de achterbank zaten overleden ter plekke. De bestuurder kreeg maar twaalf maanden. Ik kan me voorstellen dat het voor de nabestaanden ontzettend moeilijk te begrijpen is. Dat geldt ook voor mij. Op zo’n moment weet je wel dat er een verschil is tussen recht en rechtvaardigheid. De vraag is alleen wanneer dat geaccepteerd wordt en wanneer niet. Als je weet dat je in je recht staat en het niet krijgt, kan dat ontzettend moeilijk te verkroppen zijn.”

“Als politieagent wil je altijd het juiste doen, maar dat lukt niet altijd.”

Voor altijd bij je

Die rechtvaardigheid komt steeds weer terug. In de sleur van alledag lijkt het soms voorbij te gaan zonder er extra notie aan te geven. Soms worden zaken echter schrijnender en onvergetelijk, omdat ze je vanbinnen verscheuren of omdat het persoonlijk wordt. Esther heeft wat dat betreft al veel op haar bord gekregen.

“Een vriend van mij is overleden bij een motorongeluk”, vertelt Esther. “Tien seconden voor die bewuste melding binnen kwam, kreeg ik een andere melding en werd ik elders heen geroepen. Als die eerste melding er niet was geweest, was ik als eerste ter plaatse geweest. Dan had ik hem zien liggen.”

Toen Esther op het bureau de verdachte had laten blazen, informeerde ze naar het slachtoffer. Ze kwam er toen achter dat haar goede vriend overleden was. Het was een zwaar moment voor Esther.

“Dat blijft je altijd bij zoiets. Als het te veel wordt voor jezelf, kun je anderen ook niet meer helpen. Dan kan je niks meer. Veel dingen vergeet je heel snel. Die zijn er alleen nog als iemand me eraan herinnert. Andere dingen komen soms gewoon opborrelen. Zoals bepaalde lijkvindingen. Of huiselijk geweld waar kinderen bij betrokken zijn.”

Rechtvaardig in de buurt

Met name ouderen ondervinden nogal eens dat er misbruik van hen wordt gemaakt. Zo werd Esthers hulp nog niet zo lang geleden gevraagd bij een dame van vierentachtig. Ze was bestolen door een bekende. Verschillende kostbare juwelen waren meegenomen. “Er was niets wat we konden doen”, vertelt Esther. “Mevrouw had er zelf al voor gezorgd dat die persoon niet meer over de vloer komt. Strafrechtelijk konden we niets doen. Dan probeer je haar op een andere manier te helpen. Door haar in contact te brengen met instanties die haar verder kunnen helpen.” Als Esther aan het voorval terugdenkt, voelt ze weer die onmacht die ze op haar politie pad vaak tegenkomt. “Het is zo laag bij de grond om misbruik te maken van de goedheid en de betrouwbaarheid van de zwakkere medemens.”

Mijlen uit elkaar

Hoewel recht en rechtvaardigheid soms mijlen uit elkaar liggen, blijft het van belang te streven naar een maatschappij die in ieder geval zo rechtvaardig mogelijk is. Dan volgt de veiligheid vanzelf. Tegelijk moeten we ons (blijven) realiseren dat veiligheid uitermate persoonlijk en niet vanzelfsprekend is. Op het moment dat we ons dat écht realiseren en doorleven, kunnen we misschien ook onze blik verwijden. Dan kunnen we on s inleven in mensen die een totaal ander referentiekader hebben dan wijzelf. Mensen die veiligheid opzoeken omdat ze het in de plek die ze ooit thuis noemden niet meer kunnen vinden.

Esther twittert regelmatig tips, bijvoorbeeld over veiligheid en social media. Volg Esther via @waScharn.

Tekst: Wieleke Clercx
Fotografie: Isabelle Woudsma

 

meer over Scharn