Komt Pierre Kemp in het zonnetje te staan?

op 10 november 2017 door Hans Moleman TIM-verslaggever

Pierre Kemp, welke Maastrichtenaar kent ‘m niet?

De grootste dichter die de stad heeft voortgebracht -zie hieronder het achtergrondkader Wie is Pierre Kemp– is voor veel mensen in Maastricht nog een grote onbekende, blijkt op een mooie najaarsdag in het Stadspark. Het stuk van het park bij de grote vijver is sinds kort met nieuwe naambordjes vernoemd naar Pierre Kemp.

Pierre wie? Vragende blikken bij twee rasechte Maastrichtse twintigers die met professionele hengeluitrusting bij de vijver zitten. “Is-ie een voetballer van MVV, van vroeger?”

Schouderophalen als ze horen wie deze Pierre is. “Wij zijn niet zo van gedichten”, zegt de ene visser. De andere meldt dat ze met enige regelmaat een leuke karper ophalen uit de fonteinvijver.

Iets verderop zitten enkele Maastrichtse senioren op een bankje. Pierre Kemp? Bekende Maastrichtenaar? Zanger van carnavalsliedjes misschien?

Ook de Duitse en Spaanse studenten die bij de vijver in het gras zitten kijken verbaasd. Heeft de stad waar zij studeren een Famous Poet? Waar is zijn standbeeld dan? Waar vinden ze zijn gedichten?

Dichterspark

Er is werk aan de winkel in het Pierre Kemp park, kortom.

Met zijn dichterlijk erfgoed kan nog veel meer gebeuren in de mooie omgeving van het Stadspark, vindt Ingrid Wijk. Ze is directeur van de Universiteitsbibliotheek en mede-oprichter, met de Limburgse letterkundige en dichter Wiel Kusters, van de nog jonge Pierre Kemp Stichting.

Wandelend door het park laten we de speelse geest van Kemp waaien. Wat zou het dichterspark aansprekender kunnen maken?

Neem om te beginnen het karakteristieke beeldje van de dichter. Dat staat nu wat verdekt opgesteld in een beschaduwde randhoek van het park, achter de bushalte aan de Sint Pieterskade. Pierre Kemp staat er met zijn rug naar het grasveld  waar in de zomer veel jongeren zitten, liggen en spelen. De dichter blikt wat nurks richting een milieuperron en het beton van de Kennedybrug.

“Kemp verdient een plaats in de zon”, zegt Wijk. Die mooie plek is er, amper 200 meter verder, op het gazon dat uitzicht biedt op de fontein in de vestingvijver. “Tussen de mensen, daar waar iedereen zit en rondwandelt.”

De sokkel draagt nu alleen Kemp’s naam en jaartallen -verdere duiding van de dichter in het Nederlands en Engels ontbreekt. Achterop de sokkel staan wel enkele dichtregels die door mosgroei moeilijk leesbaar zijn geworden. Waarom geen gedicht voorop, met een QR-code erbij waarmee je via je mobieltje linea recta naar de website van de dichter kunt gaan?

Poëziebank

Het Stadspark biedt nog meer slimme kansen om het werk van de grootste dichter van Maastricht onder de aandacht te brengen. Wat te denken van de gemeenteborden die op strategische plaatsen rond de vijver waarschuwen voor levensgevaarlijke algengroei: uitgelezen plek om bescheiden, rustgevende gedichten aan vast te bouten.

Poëziebankjes, ook een interessante optie. Gedichten aanbrengen op het hout en steen van de rij zitbanken bij de vijver.

En dan is er nog het raadselachtige paviljoen van hardsteen en hout in een verloren hoek van het park, voorbij de desolate trimrekken bij de Maasboulevard. Het ruikt er naar pis. Schuilplaats voor stadszwervers?

Bibliotheekdirecteur Wijk ziet voorbij de afstotende geur wel een mooie kans: “Hier zou je een poetry slam kunnen organiseren, een pittige dichtwedstrijd voor jonge Maastichtenaren.”

 

 

Fluisterpaal

Wat zou een kers op de taart van het ideale Pierre Kemp park zijn?

Een fluisterpaal wellicht. Een zuiltje dat elke zondagmiddag -zachtjes, op onverwachte momenten- dichtregels begint te murmelen, bij de zitbankjes aan de vijver. Een beetje zoals de vlam van Minckelers op de Markt die zo nu en dan oplicht -maar dan beter.

Ideeën genoeg. Ingrid Wijk wil ermee aan de slag: ze roept het buurtnetwerk Jekerkwartier, de Vereniging Literaire Activiteiten Maastricht VLAM, de gemeente en dichterlijke sponsoren op om samen Pierre Kemp in zijn nieuwe park tot leven te wekken. “Het Stadspark is zo’n prachtige plek voor gedichten.”

Uit de buurt is de eerste reactie alvast positief. “Een mooie oproep en een goed onderbouwde argumentatie om tot actie over te gaan”, zegt Jacques De la Haye, voorzitter van Buurtnetwerk Jekerkwartier. Hij gaat overleg voeren over wat het Jekerkwartier kan bijdragen.

Wie het Maastrichtse dichterspark verder wil omarmen: de Pierre Kemp Stichting hoort het graag op info@pierrekemp.nl.

 

-Achtergrondkader-

Wie is Pierre Kemp?

“Een van de boeiendste eenlingen uit de Nederlandse poëzie van de twintigste eeuw”, vindt zijn biograaf Wiel Kusters. Vanuit zijn Maastrichtse ‘dichterkluisje’ bereikte Pierre Kemp (1886-1967) met vitale, melancholische poëzie de harten van schrijvende en lezende Nederlanders. In 1956 werd hem de Constantijn Huygensprijs toegekend, in 1958 volgde de hoogste onderscheiding: de P.C. Hooftprijs.

Een zekere blijmoedigheid kenmerkt veel van zijn gedichten. Maar uit zijn pen vloeiden ook regels als:

 

CRITISCH

Ik voel mij door het licht verplicht te leven,

maar eer ik me aan die plicht om ’t licht wil geven,

moet ik weten, of het nog anders is

van in brand gevlogen duisternis

 

Of dit onvoltooide gedicht:

 Met een vork en een lepel in een vaas

sta ik voor de blauwe lucht te wachten.

Ik heb honger en ik eet een bord vol waas

en anonieme gedachten.

Schrokken kan ik nog methodisch en wel.

Er zijn nog gedachten, maar niet meer zo snel.

 

Man in het zwart & treindichter

Pierre Kemp ging na de lagere school in Maastricht werken als plateelschilder in de aardewerkfabriek van Société Céramique. Daarna werkte hij tot aan zijn pensioen als loonadministrateur bij de steenkoolmijnen Laura en Vereeniging te Eygelshoven.

Als dichter debuteerde hij met een sonnet in De Limburger Koerier van 23 maart 1910. In 1914 verscheen, onder aanmoediging van de Jezuïetenpater Van Well, zijn eerste dichtbundel. Tussen 1915 en 1916 werkte hij als leerling-journalist bij De Tijd in Amsterdam, maar heimwee deed hem al gauw terugkeren naar Maastricht. In 1918 huwde hij Hubertina Catharine Mommers, die hem drie zonen schonk.

Decennialang reisde Kemp met de trein tussen Maastricht en de mijnen, meestal onberispelijk gekleed in stemmige donkere tinten. Tijdens die korte treinreizen schreef hij honderden korte gedichten. Vele daarvan kwamen terecht in uitgaven als Stabielen en passanten (1934), de bundel die zijn tweede debuut wordt genoemd vanwege de lichtere toon en de speelse, bescheiden verzen, en in De Engelse Verfdoos (1956).

Een bijzonder werk verscheen in 1960, toen hij samen met de kunstschilder Willem Hofhuizen Les Folies Maestrichtoises vervaardigde. Pierre Kemp was ook een verdienstelijk kunstschilder. Zijn werk kreeg na zijn dood twee exposities in het Bonnefantenmuseum.

Meer weten en zien?

De website van de Pierre Kemp Stichting biedt een overzicht van het oeuvre van Maastrichts eigen man in black. http://www.pierrekemp.nl

In het Bonnefantenmuseum loopt tot 7 januari 2018 de expositie De hand van Pierre Kemp. Studies, schetsen, werken op papier.

Ook is een nieuwe bloemlezing beschikbaar: Het regent in de trompetten. De mooiste gedichten van Pierre Kemp, gekozen door Wiel Kusters en Ingrid Wijk. (Uitgeverij Vantilt, Nijmegen).

De Universiteitsbibliotheek Maastricht bewaart een uitgebreide collectie van Kemp, met boeken over sprookjes, mythen, sagen, kunstgeschiedenis, muziek, kinderspeelgoed -en natuurlijk veel dichtbundels en bloemlezingen. Veel van zijn boeken hebben een museale waarde vanwege een aantal marginalia en omdat de dichter zelf opdracht heeft gegeven om ze in speciaal gekleurd vliegerpapier te laten kaften.

De boeken zijn op aanvraag in te zien in de Parlour, een ruimte die bezoekers de mogelijkheid biedt om werken uit de Bijzondere Collecties in te zien.

https://www.maastrichtuniversity.nl/nl/over-de-um/service-centra/universiteitsbibliotheek/collecties/bijzondere-collecties/bibliotheek

https://www.maastrichtuniversity.nl/nl/over-de-um/service-centra/universiteitsbibliotheek/collecties/bijzondere-collecties/pierre-kemp