Jenneke van Genechten
TIM-verslaggever 18 november 2020

Nuien Taolkelender vaan ’t Mestreechs: hoeveel weet jij over onze taal?

Het leukste decembercadeau voor echte Maastrichtenaren is terug: vanaf 28 november ligt de Nuien Taolkelender vaan ’t Mestreechs in de winkel. Na de succesvolle editie van 2018 staat de kalender voor 2021 opnieuw vol weetjes, feitjes en info over ons mooie dialect, aangevuld met illustraties van Chrit Rousseau. De samensteller van deze Nuien Taolkelender is taalveteraan Flor Aarts, bekend van tientallen boeken en artikelen over en in het Maastrichts.

Taal zit Flor Aarts (86) in het hart. Voor zijn pensioen werkte hij als hoogleraar Engels aan de universiteit van Nijmegen. Aangezien Flor een echte Maastrichtenaar is, keerde hij in 1994 terug naar de stad waar hij zich het meest thuis voelt en waar hij zijn meest geliefde taal kan spreken en schrijven. “Sinds mijn pensionering houd ik me bezig met het schrijven over het Maastrichts.” Je kent Flor misschien wel van Mestreechs. Eus Moojertaol (2001), ’t Verhoal vaan eus Taol (2009) of recentelijk Liergaank Mestreechs (2019).

’n Druug vrattel in de keel

De Nuien Taolkelender vaan ’t Mestreechs is de logische opvolger van de Taolkelender vaan ’t Mestreechs uit 2018. De nieuwe editie hanteert dezelfde opzet: iedere dag een vraag over het Maastrichts, zoals “Wat betekent de uitdrukking Dee heet ’n druug vrattel in de keel?” of “Uit welke taal komt het Maastrichtse woord benkelek?” “De vragen hebben te maken met zes thema’s: grammatica, spelling, fonologie, vocabulaire, woordherkomst en uitdrukkingen en gezegdes,” vertelt Flor. “Iedere vraag wordt op de achterkant van de betreffende dag beantwoord.” Hij benadrukt dat de Taolkelender geen scheurkalender is: je kunt hem ieder jaar opnieuw gebruiken. De kalender houdt zelfs rekening met de vierjaarlijkse schrikkeldag.

“Het Mestreechs geniet hier een groot prestige; Maastrichtenaren spreken het graag en zijn er trots op”

Trots op het Mestreechs

Alle vragen en antwoorden op de Taolkelender komen uit Flors eigen repertoire. Voor deze kalender heeft hij zelf uit zijn rijke taalkennis geput en alle ingevingen opgeschreven die hem te binnen schoten. “Het leukst vind ik uitdrukkingen en gezegdes, bijvoorbeeld deze goede raad voor als je gaat trouwen: Trouw laat, daan doort ut neet zoe lang (‘trouw laat, dan duurt het niet zo lang’).” Hij constateert dat het dialect springlevend is in de stad, ook al verwelkomt Maastricht natuurlijk ook mensen van ver daarbuiten die niet met de taal zijn opgegroeid. “Wie geen Maastrichts spreekt, kan zich prima redden in het Nederlands, maar toch is het nuttig om Maastrichts te spreken. Het dialect geniet hier een groot prestige; Maastrichtenaren spreken het graag en zijn er trots op.”

Voor het goede doel

De opbrengst van de Nuien Taolkelender vaan ’t Mestreechs gaat naar een goed doel: Jonge brein onderzoekfonds Limburg. Het bedrag wordt besteed aan onderzoek en behandeling van kinderen en jongeren met psychische klachten en neurologische aandoeningen in het Maastricht UMC+. “Ik kwam op dit idee dankzij een vriend, die nauw betrokken is bij het fonds,” motiveert Flor dit nobele besluit. Wil je Jonge brein onderzoekfonds Limburg steunen, meer leren over de Maastrichtse taal of een uniek Maastrichts cadeautje kopen voor de feestdagen, dan kun je de Nuien Taolkelender vaan ’t Mestreechs vanaf 28 november kopen bij de boekhandels Dominicanen, de Tribune of Gadet, Supermarkt Cobben en de Bijenkorf.



Lees ook