Hans Moleman
TIM-verslaggever 27 januari 2019

Nieuwe leesclub: leerzaam, gezellig en hard werken

Maastricht is een stad die gezegend is met diverse inspirerende leesclubs. Vorig najaar gingen via boekhandel De Tribune ook twee nieuwe Senia-leesclubs van start. Samen een boek doorgronden is leerzaam en gezellig, maar ook hard werken.

Maandag 28 januari begint de eerste Week van de Leesclub in Nederland. De week is een initiatief van leescluborganisaties als Senia, bibliotheken, een leesclub-website en een boekenblad.

Tijdens de week kun je kennismaken bij veel bestaande groepen, gaan nieuwe leesclubs van start, zijn er hier en daar auteurs die over hun werk komen vertellen en vindt de bekendmaking plaats van het ‘Leesclubboek’ van het jaar.

Wilde clubs
Doel van dit alles is meer mensen tot lezen te verlokken. Nederland heeft een echte leesclub-cultuur: boeken bieden stof tot praten. Tienduizenden Nederlanders die deelnemen aan een leesclub hebben dat al ontdekt.

Alleen Senia heeft al ruim achtduizend deelnemers, verdeeld over meer dan duizend clubs. Verder heb je organisaties als Boekentaal Mondiaal, de Sichting Literatuurclubs Drenthe en Hebban. Daarnaast bestaan er veel ‘wilde’ leesclubs die nergens bij zijn aangesloten.

Leeswijzer als houvast
Iedere leesclub heeft zo zijn eigen werkwijze, die varieert van een losse aanpak tot een vaste structuur. Bij een grote club als Senia wordt voor het laatste gekozen: leidraad voor de groepen is een lijst van moderne literatuur die is opgesteld door deskundigen. Daaruit worden 6 à 7 boeken per jaar gelezen en besproken aan de hand van leeswijzers met vragen die het gesprek structuur geven.

Senia stelt voor elk programma een literatuurlijst samen. Die is er voor literatuur, filosofie, geschiedenis en andere onderwerpen. Er is ook een muzieklijst, waaruit muziek-luisterclubs kunnen kiezen. De deelnemers ontvangen eind augustus bij elk boek een leeswijzer die wat houvast geeft, door deskundigen gemaakt specifiek voor het betreffende boek.

Overdag en ’s avonds
De leesclubs van Senia komen om de 5 à 6 weken bij elkaar, meestal roulerend bij de deelnemers thuis. De meeste groepen overdag -er zijn veel senioren onder de deelnemers- maar een groeiend aantal ook ’s avonds. Het voorzitterschap rouleert ook, er is geen vaste voorzitter of docent aan de groepen verbonden.

De twee nieuwe leesclubs in Maastricht zijn inmiddels aan de slag gegaan. Het zijn kleine gezelschappen, van zes tot zeven mensen elk. Want clubs van meer dan acht personen laten te weinig ruimte voor een goede inbreng van iedere deelnemer, zegt Martien Rietbergen, die als ambassadeur van Senia in het midden en zuiden van Limburg optreedt.

Sprakeloos
De boeken die werden uitverkoren voor het eerste ‘leesseizoen’ in Maastricht zijn nogal verschillend. Het varieert van Arthur Japin’s Kolja en Sprakeloos van Tom Lanoye via Michel Houellebecq’s  Onderworpen en Haruki Murakami’s De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren tot Ons soort mensen van Juli Zeh en Wees Onzichtbaar van Murat Isik.

“Voor de meeste leden zijn het kunnen praten over een gelezen boek, weer eens een ander boek lezen dan je eigenlijk zelf zou kiezen, de belangrijkste drijfveren om mee te doen aan een leesclub”, zegt Rietbergen.

Indien de club een boek wilt lezen dat niet op de Senia-lijst staat kan dat overigens ook, alleen is er dan geen leeswijzer van en moet je zelf vragen bedenken.

Geschiedenis
Rietbergen is een van de vele vrijwilligers die bij leesclubs betrokken zijn. Als oud-docent geschiedenis uit Venlo is het lezen van historische boeken zijn grote hobby.

“Vandaar dat ik na m’n pensioen na enige tijd op zoek ging naar een geschiedenisleesclub. Die vond ik in Venlo. Het bleek dat Senia werkt met werkgroepen van vrijwilligers die boeken selecteren en er leeswijzers bij maken.”

Hij werkt daar nu aan mee: “Een leeswijzer maken is erg leuk, ook al kost het veel tijd. Het maken van een samenvatting van een boek en het bedenken van discussievragen vergt toch al snel zo’n 60 tot  80 uur per boek. We proberen als werkgroep, met zes leden, zo’n 20 tot 30 nieuwe boeken per jaar op de lijst te krijgen.”

Japanse literatuur
Ter gelegenheid van de Week van de Leesclub start Senia samen met het Letterenfonds (project ‘de beste onbekende boeken uit de wereldliteratuur’) ook leesclubs Japanse Literatuur. In een half jaar lees en bespreek je 3 boeken, en er is een feestelijke afsluiting tegen de zomer. Binnenkort zijn er oprichtingsbijeenkomsten daar waar belangstellenden wonen.

Wie zich bij een Senia-leesclub wil aansluiten hoeft niet te wachten tot het nieuwe seizoen. Als er in een groep plaatsen vrij zijn, kan tussentijds worden ingestoken. Een abonnement voor een seizoen kost 35,50 euro. Aanmelden kan via Martien Rietbergen: martien.rietbergen@senia.nl.



Lees ook