Karin Somers
TIM-verslaggever 19 november 2020

Moeite met lezen en schrijven komt vaker voor dan je denkt

Problemen met het begrijpen van een brief van de verzekering. De kinderen niet kunnen helpen bij rekenhuiswerk of ’s avonds voor het slapen gaan voorlezen. Moeite met lezen en schrijven komt vaker voor dan je denkt. 1 op de 9 volwassenen worstelt hiermee. Zij hoeven niet weer terug naar de schoolbanken. Dankzij taalcafés, taalpunten en leesclubs kan iedereen zijn basisvaardigheden verbeteren. En het is ook nog gezellig.

‘Je bent niet de enige’
“Niet alleen mensen met een niet-westerse achtergrond worstelen met de taal”, vertelt Riëlle Schols. Ze is opbouwwerker bij Trajekt en projectleider basisvaardigheden Maastricht – Heuvelland vanuit Vista. “Van de 1.3 miljoen mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en rekenen is zo’n 65% geboren en getogen in Nederland. Er rust alleen een enorm taboe op het onderwerp. Maar het is niet iets om je voor te schamen, je bent niet de enige.” Om hen te helpen is twee jaar geleden een speciale coalitie* opgericht. “We zijn vrijwilligers gaan trainen. Mensen die moeite hebben met de Nederlandse taal hoeven niet naar school, maar er wordt gekeken naar wat iemand nodig heeft. Wil je gewoon elke ochtend de krant kunnen lezen of weten hoe je bij een recept moet omrekenen? Daar gaat de vrijwilliger dan mee aan de slag.”

Voldoening
Een van die vrijwilligers is Kitty Jacobs (72). Elke week gaat ze naar het Trefcentrum in Wittevrouwenveld. Daar helpt ze een groep van zo’n 8 mensen met lezen en schrijven. “Ik heb me vroeger altijd met onderwijszaken beziggehouden.” Zo studeerde ze onderwijsrecht en zat in de ouderraad. Toen ze stopte met werken ging ze op zoek naar vrijwilligerswerk. “In de krant las ik een artikel over het helpen bij taalproblemen en ik heb direct gereageerd.” Kitty volgt een korte cursus en gaat aan de slag bij het Taalpunt in Malberg. Na een jaar gaat ze naar Wittevrouwenveld én helpt ze de overblijfmoeders van de Geluksvogel in Limmel met hun Nederlands. “We lezen samen boekjes of oefenen met het beantwoorden van vragen. Het geeft ontzettend veel voldoening. Niets moet, iedereen is enthousiast en leergierig. En geregeld hebben ze wat lekkers gemaakt. Het is altijd zo gezellig.”

Bijzondere momenten
“Bij de Geluksvogel geef ik les aan de overblijfmoeders. Ze komen bijvoorbeeld uit Irak of Syrië en hebben wel hun inburgeringscursus destijds gevolgd, maar te weinig praktijkervaring om de taal echt goed onder de knie te krijgen”, vertelt Kitty. Ze werkt aan de hand van krantachtige boekjes uit de serie ‘Succes’. Hierin komen alledaagse onderwerpen aan bod zoals gezondheid, de markt, naar school of in huis. Er wordt in groepjes gelezen of alleen. Kitty stimuleert de deelnemers om zelf na te denken. Soms leidt zo’n boekje tot bijzondere momenten. “Laatst vroeg iemand het verschil tussen oog en oor. In hun oren is dat minimaal. Dus toen heb ik op een flip-over een lichaam getekend en hebben we samen alle onderdelen benoemd. Het werd een heel kunstwerk! Ze hebben naderhand allemaal een foto ervan gemaakt en gebruiken het nu nog steeds.”

Nederlandse achtergrond
Ondanks dat 60% van de mensen die moeite hebben met de taal een Nederlandse achtergrond heeft, zien Riëlle en Kitty met name niet-westerse vrouwen in de groepen. “Veelal oudere dames”, vertelt Riëlle. “Vaak hebben ze vroeger geen kans gehad om taalles te volgen en als hun man overlijdt, is het toch wel handig als ze zich verstaanbaar kunnen maken. En het contact met anderen vinden ze belangrijk.” Voor Nederlanders is het lastiger om toe te geven dat ze moeite hebben met lezen en schrijven. Kitty: “Ze hebben bijvoorbeeld alleen de basisschool afgemaakt en bij hun werk taal nooit nodig gehad. Als je vroeger niet goed meekon werd je gewoon achterin de klas gezet. Daar was minder aandacht voor. En als je dan een baan hebt waarbij je vooral met je handen bezig bent, oefen je nooit meer echt goed met lezen en schrijven.” Ook zij zijn van harte welkom. “Zo iemand hoeft niet meteen hele boeken te lezen, maar elke ochtend even de krant is toch al geweldig.”

Ook net als Kitty vrijwilliger worden? Neem dan contact op met Riëlle Schols (06 21 70 40 62) of Centre Céramique 043 35 05 600. U kunt ook een mail sturen naar www.centreceramique.nl of taal@trajekt.nl.

De activiteiten vinden plaats op verschillende locaties:
• Centre Céramique (vanwege de verbouwing nu in Kumulus), 043 350 56 00
• Bibliotheekservicepunt Malpertuis, 043 350 56 00
• KCEM (Franciscus Romanusweg 52), 043 325 59 86, info@kcem.nl
• Diverse locaties van Trajekt:
De Boeckel in De Heeg: 043-76 300 20
Malberg: 043-763 00 30
Mariaberg: 043-763 0000
Trefcentrum Wittevrouwenveld: 06-21 70 40 62
Trefcentrum Nazareth: 06-21 70 40 62
www.trajekt.nl
• Vista College (Sibemaweg 20),088 001 50 00

*De coalitie Laaggeletterdheid Maastricht – Heuvelland bestaat uit: Gemeenten Maastricht en Heuvelland, Cubiss Limburg, KCEM, Stichting Lezen en Schrijven, Trajekt, Vista College, Heuvellandbibliotheken en Centre Céramique.



Lees ook