Laurens Bouvrie
TIM-verslaggever 13 oktober 2019

Made in Maastricht: verborgen, nieuw, erfgoed of kloppend als een warm hart in een mooie jas

Altijd spannend. Uit welk jaar dateren de kranten die achter het behang plakken van een woonkamer van een huis waarin heel lang niets is gebeurd. Doe je een zelfde klusje, ter voorbereiding op een renovatie in een van de fraaiste stations van Nederland, ‘eus stasie’ –  dan kun je zomaar een verborgen kunstwerk (1962) tegenkomen van een gerenommeerde lokale kunstenaar, Harrie Schoonbrood.  Andere onderwerpen in deze Boetekentoer-editie: onder de noemer “Ech Woer: het NK Zeemeerminzwemmen in het Geusseltbad; het nieuwe tweedaagse cultuurevenement MADEmaastricht in het tot Europees erfgoed gebombardeerde Sphinxgebouw;  komende dagen kan het nog: kijken naar het video- en lichtkunstwerk Stage of Luminosity en niet minder belangrijk een winterjas aan de stichting Samen voor Maastricht geven.

Verborgen reclamekunst achter het behang van de stasie

Daar waar ooit de treinreiziger tweede klas nog op het gemak een kop koffie dronk, een saucijzenbroodje at en de krant las, was het voor de moderne reiziger jarenlang de snelle boodschappenzaak. De Albert Heijn to go in het station van Maastricht is net zoals de nostalgische stationsrestauratie geschiedenis. Bij het verdwijnen van die minisupermarkt en de start van een grote restauratie van een van de mooiste stations van Nederland kwam een ‘verdwenen’ kunstwerk boven water. Beginjaren zestig bracht de Maastrichtse allrounder Harry Schoonbrood een 3 bij 8 meter kunstzinnige reclameboodschap van MOSA en Kristalunie aan op een van de wanden van het restaurant in het station. 

Afgelopen vrijdag nodigde NS en Pro Rail de lokale media uit een kijkje te komen nemen naar een klein deel van Schoonbrood’s typische – mozaïek – werk. Een paar tientallen vierkante centimeters piepte uit een strook behang die door Angelique Friedrichs van de Stichting Restauratie Atelier Limburg (SRAL) vakkundig was losgepeuterd. Die ochtend liet ze weten dat ze goede hoop had dat het gehele kunstwerk in uitstekende staat straks terug te bewonderen is. Samen met NS woordvoerder Michiel Jonker liet ze alvast op A4 formaat zien wat het publiek straks mag verwachten. Dat mag gerust een ode aan Maastricht als maakstad gezien worden. Dat Made in Maastricht komt in deze Boetekentoer editie nog wel een paar keer terug. Schoonbrood – het waren immers zijn opdrachtgevers – toont in zijn werk de kwaliteiten van het serviesgoed van MOSA en het glaswerk van de Kristalunie.

Wellicht is heden ten dage Harry Schoonbrood niet direct een naam waar de Maastrichtenaar van zegt: dao zien veer gruuts op. Wie weet draagt deze ontdekking bij daar toch nog eens over na te denken. Schoonbrood was op het gebied van het uiten van kunst zeer veelzijdig. De leerling van Henri Jonas was behalve lid van de Limburgse Kunstkring ook een van de leden van de roemruchte Bende van De Suisse . Het Maastrichtse kunstenaarscollectief was vernoemd naar daar waar ze het vaakst te zien waren: het toenmalige café aan het Vrijthof. Lezersvraag: waar precies lag deze horecagelegenheid?

Maar meer nog dan zijn lidmaatschappen was het zijn diversiteit van kunstuitingen die indruk maakte. Glas-in-loodramen maakte hij bij tientallen; net zoals mozaïeken, schilderijen, boekbanden, illustraties en – hoe kan het anders in een stad als Maastricht – keramieken. Zijn belangrijkste werk is overigens in Maastricht noch in de provincie Limburg te bewonderen. Dat hangt in het Museum Catharijneconvent in Utrecht. Het schilderij De Emmausgangers maakte hij in 1929 en was zijn hoogtepunt uit zijn figuratieve tijd. Op latere leeftijd werd zijn werk steeds abstracter van vorm.

Het stationswerk van Schoonbrood (1898 – 1972) wordt de komende weken centimeter voor centimeter van achter het behang weer te voorschijn gebracht. Er is goede hoop dat het vanaf voorjaar 2020 weer in volle glorie te bewonderen is.

MADEmaastricht, ontwerpers en kunstenaars samen in de schijnwerpers in de bakermat van de Maastrichtse maakindustie

Zou Harry Schoonbrood een kunstenaar, kon het zo maar zijn dat hij op 2 en 3 november aanstaande te bewonderen is in het Eiffelgebouw. Op die zaterdag en zondag vindt het eerste MADEmaastricht plaats. Daar waar ooit de keramiek en sanitair industrie een belangrijk deel van de economische ruggengraat van de stad vormde, vinden nu met grote regelmaat evenementen plaats waar ‘maken’ een hoofdrol in speelt. Made in Germany, Made in China……….. menig, evenementen-manager, economisch en/of cultuur beleidsmaker dan wel marketeer weet het wel zeker: voeg daar ook maar Made in Maastricht aan toe. 

Hoe dan ook het eerste weekend van november, zo wordt door de organisatie gemeld, laten de deelnemers in een vernieuwend expo-concept de veelzijdigheid van hun werk zien. Wat dat precies betekent? De creatieve vrouwen en mannen zijn die dagen zelf ook aanwezigheid; dus kunnen we dat ter plekke zien en vragen. In ieder geval zien de ontwerpers en kunstenaars zichzelf als voortzetters van een lange Maastrichtse traditie: maken! Dat alles wel in een nieuw jasje en collectief gedragen onder de naam MADEMaastricht.

De twee dagen zijn gratis te bezoeken. Wat het publiek onder meer te zien krijgt? Mode, meubels, sieraden en grafische vormgeving gebracht door jong talent en ervaren vakmanschap.

MADEmaastricht – Petrus Regoutplein (Ingang Eiffel Zuid) – Openingstijden beide dagen van 10:00 tot 18:00 uur – vrije entree

Een bezoek aan MADEmaastricht geeft gelijk de gelegenheid het Sphinxkwartier in het algemeen een bezoek te brengen. Het gebied is inmiddels opgenomen als ankerpunt in het netwerk van European Route of Industrial Heritage (ERIH). Dat betekent in gewoon Nederlands dat historici dit stuk Maastricht zien als een van de bakermatten van de industriële revolutie van Europa in het algemeen en dat van Nederland in het bijzonder. Met name de fabrieken van de familie Regout en zeker de daaruit voortkomende Sphinx spelen daar de hoofdrol in. Ontegenzeggelijk is het zo dat die erkenning te danken is aan de jarenlange herbestemmingen van het gebied. Wethouder Stadsontwikkeling en Monumenten Gert-Jan Krabbendam zegt daarover: “Daar is door velen hard aan gewerkt. Wanneer je als stad daar Europese erkenning voor krijgt moet je daar enorm trots op zijn. En dat zijn we dus ook.”
Kijk vandaag nog in uw garderobe en zoek voor iemand anders een mooie winterjas uit
Waar Maastricht verleden jaar al trots op kon zijn was de actie Geef een Jas, Verwarm een Hart’. De stichting Samen voor Maastricht en haar ambassadeurs Huub Stapel en Vivianne Lataster wisten de inwoners van de stad dusdanig te enthousiasmeren dat duizenden jassen voor minder financieel krachtige Maastrichtenaren werden gedoneerd. Voor jong en oud wel te verstaan. Het lijkt er inmiddels op dat ook dit jaar de actie een groot succes gaat worden. Woordvoerder Manon Machiels liet Thuis in Maastricht weten dat het heel erg de goede kant op gaat. “Maar meer jassen zijn nog altijd meer dan welkom”. Hebt u ook nog een goede winterjas voor kinderen, mannen of vrouwen? Via deze link komt u er achter waar de jassen afgegeven kunnen worden. Doen! 
De actie loopt in ieder geval nog tot en met 23 oktober
Een paar dagen eerder, 19 oktober, is voor het laatst het videokunst project Stage of Luminosity op het Vrijthof te zien. Voor wie de twee containers en de 12 meter hoge zuil al heeft gezien en dacht: moderne kunst niet mijn ding en vooral liefhebber is van Limburgse traditionele cultuur; lees dan vooral nu heel even door. De hedendaagse kunstenaar Arno Coenen heeft op uitnodiging van Viewmaster Projects op indrukwekkende wijze moderne technieken (videokunst) verbonden met historische ontwerp- en werktekeningen van glas-in-loodramen uit de 19e en 20e eeuw. Om in Made te spreken: in dit geval Made by Glasschilderkunst F. Nicolas & Zonen in Roermond. Het getoonde is in de avonduren – met de Sint Jan en Sint Servaas op de achtergrond – door de lichttechnieken en caleidoscopische effecten van grote schoonheid. Trouwens: achter Viewmaster Projects schuilt de naam Bart van den Boom. Zegt u dat niks. Goed mogelijk. Hij is maker van misschien wel het mooiste en belangrijkste kunstwerk dat de laatste jaren in Maastricht werd vervaardigd: de geschiedenis van Regout en Sphinx vertelt in 30.000 tegels. Waar u dat weer weet te vinden: precies daar waar MADEmaastricht op 2 en 3 november te vinden is.
Tot slot: in het Geusseltbad vindt op zondag 27 oktober het NK Zeemeerminzwemmen plaats. In allerlei leeftijdscategorieën en disciplines wordt er om de hoogste eer gestreden. Behalve wie het snelst is worden er ook wedstrijden gehouden waar schoonheid en behendigheid als belangrijkste item gelden. De toernooidag begint die zondag om een uur ’s middags. Volgens de organisatoren Zwemschool Onda en de Zeemeermin Shop hebben inmiddels 75 vrouwelijke en mannelijke minnen ingeschreven om hun beste beentje eh vinnetje voort te zetten.



Lees ook