Romain Groenen
14 oktober 2019

De Crisiskaart: grip voor de houder, gebruiksaanwijzing voor hulpverleners en omstanders

In de media staan regelmatig berichten over personen met verward gedrag die op straat of in openbare gebouwen voor onrust zorgen. Omstanders, politie- of ambulancepersoneel handelen uit onwetendheid niet altijd op beste wijze voor de betreffende persoon. Sinds een aantal jaren bestaat in Zuid-Limburg de Crisiskaart. Een opvouwbaar kaartje ter grootte van een bankpas met daarop persoonlijke en medische gegevens. Een crisiskaarthouder kan in geval van een situatie waarin hij of zij de regie dreigt kwijt te raken de kaart aan een omstander of hulpverlener geven. Met de informatie op die kaart kunnen zij vervolgens de juiste actie ondernemen. “Alleen het hebben van een Crisiskaart kan al voor rust zorgen.”

 

“De Crisiskaart is een persoonlijk document waarop naast algemene basisgegevens bijvoorbeeld staat welke medicijnen de houder gebruikt en de namen van de betrokken hulpverleners. Of wie tijdens een eventuele opname voor de kinderen of de huisdieren zorgt”, licht Harry Puttiger, consulent Crisiskaart van het Onafhankelijk Steunpunt Crisiskaart Limburg-Zuid toe. “Vaak staat er ook een beschrijving op hoe de kaarthouder in een crisissituatie wil worden behandeld. De kaart is daardoor een gebruiksaanwijzing voor familieleden, hulpverleners en omstanders. Wat kunnen ze het beste doen? Wie kunnen ze bellen? En welke afspraken zijn gemaakt met bijvoorbeeld behandelaar(s), crisisdienst en vertrouwenspersonen?”

Duidelijkheid

Personen met verward gedrag zijn vaak kwetsbare mensen die kampen met aandoeningen en beperkingen op allerlei levensterreinen. Er kan sprake zijn van een alcohol- of drugsverslaving, dementie, dakloosheid, psychose of een verstandelijke beperking. Het betreft overigens maar voor een klein deel psychiatrische patiënten. Ieder mens is anders en dat geldt dus ook voor de beste behandelmethode. Een Crisiskaart maakt duidelijk wat mensen moeten doen én laten als iemand in crisis komt. Mira (28) is sinds kort crisiskaarthouder. Ze heeft naast lichamelijke beperkingen een geboortetrauma en een Borderline stoornis. Daarnaast kampt ze met chronische depressies die zelfs kunnen leiden tot suïcidale gedachten. “In geval van een crisis raak ik volledig in mezelf gekeerd en mijn spraakvermogen valt weg. Hierdoor kan ik nauwelijks meer aangeven wat ik wil. Bijvoorbeeld dat mensen tegen me moeten blijven praten zodat ik weet wat er gebeurt en mezelf niet helemaal afsluit van de buitenwereld. Mijn ervaring is dat mensen die me willen helpen over me praten in plaats van tegen me te praten. Dat werkt bij mij averechts.”

Regie houden

“De Crisiskaart geeft houvast voor hen die de regie over de situatie dreigen kwijt te raken. En het is een gebruiksaanwijzing voor naaste familie, hulpverleners en omstanders.”, stelt Puttiger. “De kaart is de samenvatting van een plan Crisiskaart en wordt opgesteld als de houder duidelijk voor ogen heeft wat er moet gebeuren op het moment dat hij of zij in een (psychische) crisis dreigt te raken. Is er al een zorgplan, dan vormt dat de basis. De informatie op de kaart combineert zorggerelateerde onderwerpen met sociaal maatschappelijke en praktische onderwerpen. Het zijn vaak juist heel praktische zaken waarover mensen zich in verwarde toestand het meest druk maken. De houder vult daarom zoveel mogelijk zelf de kaart in. Als dat niet of niet goed lukt, dan help ik en maken we ‘m samen af. De consulent maakt wel altijd de goedgekeurde  eindversie. We kijken ook welke signalen voorafgaan aan een crisis, hoe deze zich opbouwt en wat het beste is om een verdere ontwikkeling van de crisis te voorkomen. Het blijkt voor de kaarthouder heel waardevol om hier vooraf over na te denken. De zelfkennis geeft een veiliger gevoel en kan de impact van een crisis verminderen of zelfs voorkomen.” Mira beaamt dat: “Mensen vinden het fijn als ze weten wat ze moeten doen in geval van een crisis. Uit ervaring weet ik dat ze niet goed luisteren. De Crisiskaart vertegenwoordigt dan mijn stem. Ik houd zo de regie en het geeft me mijn autonomie terug.”

Presentaties

Middels subsidie van ZonMw probeert het Onafhankelijk Steunpunt Crisiskaart Limburg-Zuid de kaart opnieuw zo breed mogelijk bekend te maken. “Een deel van mijn werk is bij de grotere zorginstellingen langsgaan. Ik leg dan de zorgverleners individueel of via groepspresentaties uit wat de kaart is, hoe het voor iedereen werkt en wat de voordelen zijn. Het is dan aan de zorgverleners om hun cliënten te wijzen op het bestaan van de Crisiskaart. Meerdere zorginstellingen hebben inmiddels personeel dat ook op vrijwillige basis crisiskaartconsulent is. Zij kunnen hun cliënt dan zelf helpen met het invullen, de crisiskaartconsulenten van het Onafhankelijk Steunpunt Limburg-Zuid blijven dan op de achtergrond aanwezig. De zorgverlener kan ook doorverwijzen naar mij of een collega.”

Verminderen zorgkosten

De kaart is gratis voor de deelnemer. “We verwachten dat het gebruik van de Crisiskaart bijdraagt aan het verminderen van zorgkosten en het mensen weer actief laat meedoen in de maatschappij”, sluit Puttiger af. “De ervaringen van politie en ambulancemedewerkers zijn in ieder geval positief. Een agent vertelde me laatst nog dat hij de verwarde persoon anders had benaderd als hij had geweten wat er op de Crisiskaart stond.”



Lees ook