Hans Moleman
TIM-verslaggever 23 november 2020

Congolese activist geeft gastcollege

Maastricht ontvangt twee keer per jaar een mensenrechtenverdediger via Shelter City. In het najaar van 2020 is, met inachtneming van de coronabeperkingen, Josselin Bandu Mikindo te gast. Hij maakt zich in de Democratische Republiek Congo sterk voor kwetsbare vrouwen en jongeren. 

Josselin kwam in september voor drie maanden van Goma naar Maastricht. Goma, de hoofdstad van de provincie Noord-Kivu  in het oosten van Congo, ligt pal op de grens met Rwanda. Net zoals Maastricht pal op de grens met Belgie ligt. Maar daar houdt de vergelijking wel op. 

Geweld 

Het oosten van Congo wordt al vele jaren gekenmerkt door geweld en mensenrechtenschendingen. In Noord-Kivu is Josselin actief als verdediger van die mensenrechten: via zijn hulporganisatie Blessed Aid ondersteunt en begeleidt hij Congolese burgers –vooral vrouwen en jongeren- die in de knel zijn gekomen. 

Zo documenteert hij ernstige gevallen van schendingen en helpt hij slachtoffers bij het aanklagen van daders bij de rechtbank. Ook zet hij zich voor hen in bij het vinden van werk en inkomen. 

Door dit werk staat Josselin onder veel druk. Hij kan zich vaak niet veilig voelen in Goma en omgeving, omdat soldaten en militieleden weten dat hij als activist een pottenkijker is door wie zij ooit in de problemen kunnen komen. Ook zijn familie en collega’s worden onder druk gezet.  

Vrijdagmarkt 

Tijdens zijn verblijf in Maastricht kan Josselin wat op adem gekomen. De gemeente Maastricht heeft voor hem een appartement in de binnenstad gehuurd, om de hoek bij de Bisschopsmolen, en met inachtneming van de coronabeperkingen heeft hij de stad al ruimschoots verkend. 

Wandelingen naar de vrijdagmarkt, langs de Maas, naar de Afrikaanse supermarkt,  of naar de Doorgeefwinkel die in het Landbouwbelang zit: Maastricht is een mooie stad waar het goed leven moet zijn, is zijn taxatie. 

Vrijwilligers van Maastricht University en Mondiaal Maastricht hebben hem ook al meegenomen het Zuid-Limburgse heuvelland in, naar het drielandenpunt en kort over de grens met Belgie. 

Grenscontrole 

Geen douane en politiecontrole op een nationale grens, dat is wel bijzonder, vindt Josselin. Vooral als je gewend bent aan hoe het gaat in de grensstad Goma. Daar heb je de Grande Barriere, de grote grensovergang van Rwanda naar Congo, die het nodige gedoe kan opleveren. 

De activist heeft zijn tijd in Maastricht niet alleen gebruikt om bij te komen. Hij geeft ook lezingen over zijn werk voor studenten (Vrije School Parkstad/Heerlen, universiteiten van Leiden en Maastricht) -en hij hoopt vooral ook partners te vinden voor een nieuw project van Blessed Aid. 

Spaarplan 

Dit project behelst een sociaal-economisch spaarplan voor 1500 meisjes en vrouwen in Goma en drie plaatsen in de groene heuvels in het achterland van de provincie Noord-KivuWalikaleMasisi en Nyiragongo. 

Door de gewapend conflicten tussen diverse milities en het Congolese leger, waarbij alle partijen zich schuldig maken aan schendingen van de mensenrechten, zijn het vaak vrouwen en meisjes die het kwetsbaarst zijn. Ze worden ook geregeld slachtoffer van sexueel geweld. 

Handel 

Congo heeft sinds 2019 een nieuwe president, Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombodie hervormingen belooft. Maar de regering is nog onvoldoende bereid of in staat om een halt toe te roepen aan het geweld, de verduistering van openbare middelen en andere vormen van slecht bestuur. 

Blessed Aid hoopt met het spaarprogramma, waarbij iedere deelneemster een inleg van ruim honderd euro krijgt, vrouwen en meisjes in arme en afgelegen gebieden in ieder geval wat meer grond onder de voeten te geven. Met het geld kunnen kleine handeltjes en productie worden gestimuleerd, en de vrouwen kunnen elkaar daarbij ook roulerend geld lenen. 

Justice and Peace 

Josselin Bandu Mikindo is te gast in Maastricht via Shelter City, een initatief van Justice and Peace, een onafhankelijke organisatie in Den Haag die samenwerkt met het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Ze wil mensenrechtenverdedigers helpen die in hun eigen land ernstig worden tegengewerkt en bedreigd. Tijdens de drie maanden in een Nederlandse stad krijgen deze de gelegenheid om bij te komen, te studeren, hun netwerk uit te breiden en te vertellen over hun werk. 

Mondiaal

Shelter City Nederland is een netwerk van steden die jaarlijks een of meer internationale mensenrechtenverdedigers voor drie maanden gastvrijheid aanbieden. De eerste stad was in 2012 Den Haag, dat in 2014 werd gevolgd door Middelburg. In 2015 traden Maastricht, Nijmegen, Utrecht en Amsterdam aan, in 2016 gevolgd door Tilburg en Groningen, in 2017 Zwolle en Haarlem en in 2018 Deventer.  

In elke deelnemende stad verzorgen de gemeente, lokale instellingen als de universiteit en ngo’s de huisvesting en het programma voor de buitenlandse gasten. In Shelter City Maastricht werken de gemeente, de rechtenfaculteit van de universiteit, Mondiaal Maastricht en de afdeling Maastricht van Amnesty International samen om ervoor te zorgen dat de activisten zo goed mogelijk worden opgevangen en ondersteund. 

Studium Generale

Woensdag 25 november vertelt Josselin in Maastricht over zijn werk in het kader van Maastricht University’s Studium Generale –vanwege de coronabeperkingen dit keer niet in levende lijve in de zaal, maar online via Zoom. De lezing begint om 19.30, aanmelden kan via deze link: 

https://maastrichtuniversity.zoom.us/meeting/register/tJctfuCprD0iG9MXYt6vq4o5a2h8_v_5shmW%20%C2%A0 

Wie rechtstreeks in contact wil komen met Josselin Bandu Mikindo om meer te weten te komen en sponsor te worden: zijn email is blessedaidnet@gmail.com 

 

 



Lees ook