Hans Moleman
TIM-verslaggever 10 oktober 2020

Armeense Maastrichtenaren bidden voor vrede

De Armeniërs in Maastricht leven intens mee met de strijd rond Nagorno Karabach. De dozen met hulpgoederen staan opgestapeld in de Armeense kerk in Pottenberg, waar zondags wordt gebeden voor vrede. 

 De Armeense gemeenschap in Maastricht telt zo’n 150 families, die op de voet volgen wat er gebeurt in Nagorno Karabach, de Armeense enclave in de zuidelijke Kaukasus. Daar, op meer dan vierduizend kilometer oostelijk van Maastricht, wordt sinds eind september weer hard gevochten. 

Sovjet

Buurland Azerbeidzjan mikt op verovering van het gebied, dat zich zo’n dertig jaar geleden afscheidde en aansluiting bij Armenië vond. De Armeniërs claimen dat de enclave, waar zo’n 150duizend mensen wonen, vanouds Armeens grondgebied is. In de afgelopen eeuw, ten tijde van het Sovjet-rijk, wees Moskou Nagorno Karabach echter toe aan de Sovjetregio Azerbeidzjan. 

Na het uiteenvallen van de Sovjetunie werden Armenië en Azerbeidzjan zelfstandige landen, en Nagorno Karabach hevig omstreden terrein. Het kleine Armenië (bijna drie miljoen inwoners, vooral orthodoxe christenen) staat daarbij tegenover aanmerkelijk grotere buurman Azerbeidzjan (bijna tien miljoen inwoners, overwegend soennitische moslims). 

Erdogan

Azerbeidzjan weet zich daarbij nu gesteund door de Turkse regering-Erdogan, terwijl Armenië militaire banden heeft met Poetin’s Rusland. De Russen hebben een flinke militaire basis in Armenië, inclusief gevechtsvliegtuigen en tanks. De Armeniërs hebben ook de sympathie van het westen, met Frankrijk voorop. 

Frankrijk kan bogen op de omvangrijkste Armeense diaspora van West-Europa: zo’n 700duizend mensen. Daaruit zijn onder meer bekende artiesten voortgekomen als Charles Aznavour en Sylvie Vartan. 

Bloedbad

De grote diaspora laat zich verklaren uit de benarde beschiedenis van Armenië. De trek naar het buitenland groeide sterk nadat het Turkse leger rond 1915 een groot bloedbad had aangericht onder de Armeense bevolking in het oosten van Turkije. Anno 2020 is de Armeense diaspora met acht miljoen mensen groter dan de bevolking van Armenie zelf. De VS en Rusland tellen ieder zo’n twee miljoen inwoners met Armeense wortels. 

In Nederland leven nu ruim twintigduizend mensen met een Armeense achtergrond. In de regio Almelo zijn de meesten -zo’n zevenduizend- te vinden. Maastricht en omgeving –van Hasselt via Genk tot Aken- telt inmiddels zo’n drieduizend Armeense mensen, schat Levon Sarkis, voorzitter van de Armeense stichting Ani in Maastricht. 

Thuisfront

Sarkis is vrijdagochtend bezig met de voorbereiding van de kerkdiensten van het weekend. Zaterdag is er een begrafenis, zondag de heilige mis, vertelt hij aan tafel in de sacristie. Vanwege de striktere coronamaatregelen moeten op de kerkbanken nu duidelijk zitplaatsen-op-veilige-afstand worden gemarkeerd. 

Voordat hij met de rood-witte tape aan de slag gaat, vertelt Sarkis met passie over de steun die de Armeense gemeenschap in Maastricht aan het thuisfront geeft. Er is in Limburg al het nodige geld ingezameld via Armeniefonds.nl, de website van het Armeense hulpfonds in Nederland.  

Kathedraal

Dat is bestemd voor de slachtoffers van raketbeschietingen door het leger van Azerbeidzjan. Daarbij zijn ook burgers getroffen in Stepanakert en Shushi, de hoofdstad en de tweede stad van Nagorno Karabach. 

In Shushi is ook de Armeense kathedraal geraakt, meldt Sarkis, terwijl hij op zijn telefoon foto’s van het beschadigde kerkgebouw opzoekt. 

Vrees dat de Armeense enclave door Azerbeidzjan zal worden ingenomen heeft hij niet. “Dat gaat ze niet lukken. Onze jongens zijn sterk”, zegt Sarkis. Volgens hem hebben de Azeri’s inmiddels forse verliezen geleden, en neemt de druk toe op de regering in Baku en bondgenoot Turkije toe om de wapens te laten zwijgen.

Vrede

“Wij willen geen oorlog. In onze kerk wordt elke zondag gebeden voor vrede”, aldus de voorzitter van de Armeense vereniging in Maastricht. 

Half september werd al een vredesconcert gehouden in de Sint-Servaasbasiliek op het Keizer Karelplein in Maastricht. Dat ging in samenwerking met de Armeense gemeenschap in Keulen, met een optreden van het Duits-Armeens muziekgezelschap Luys onder leiding van dirigent Artak Voskanyan. 

 Servatius

Maastricht heeft een bijzondere band met het Armeense volk via Sint Servatius. De patroonheilige van de stad is van Armeense oorsprong, en dat vervult Armeense Maastrichtenaren met trots. Leden van de Armeense kerk in Pottenberg doen tegenwoordig ook mee aan de Heiligdomsvaart door de stad, en in 2016 schonk de gemeenschap een Armeense kruissteen die bij de Sint Servatiuskerk is geplaatst. 

Servatius werd in de 4e eeuw na Christus geboren in Armenië, dat toen het eerste christelijke land ter wereld was. Hij werd later de eerste bisschop van Nederland. Op zijn graf op het Vrijthof is de Servaasbasiliek gebouwd. In maart 2012 organiseerde de stichting Ani onder de titel ‘Servatius de Armeniër’ een groot symposium over de stadspatroon. 

Karapet

Begin jaren negentig woonden er nog maar enkele Armeniërs in Zuid-Limburg. Hun eerste samenkomsten waren in 1993 onder de naam Hayots Huys (Armeense Hoop) in het Maris Stellagebouw in Maastricht. 

De kerk in Pottenberg, die in 1966 als katholieke Christus’ Hemelvaartkerk in gebruik werd genomen, werd in 2011 buiten gebruik gesteld. In 2013 werd het gebouw overgenomen door de Armeense Apostolische kerk, die de kerk omdoopte tot Surp Karapet 

 



Lees ook