Karin Somers
TIM-verslaggever 15 augustus 2019

20 jaar Marres – 20 jaar onderdompelen

Marres heeft allerlei ‘beginnen’”, vertelt Valentijn Byvanck, “maar het moment dat we bij de opening van onze eerste tentoonstelling de voordeursleutel uit het raam naar beneden gooiden, is op 18 september aanstaande precies 20 jaar geleden.” Reden voor een feestje dus. En aanleiding voor de directeur van Marres om terug te kijken.

Wakker worden
Achter diezelfde voordeur aan de Capucijnenstraat wordt nu druk getimmerd en gesleept. De vorige tentoonstelling – The Floor is Lava – maakt plaats voor de volgende – Museum Motus Mori. Beneden ruik je Marres Kitchen, twee wenteltrappen hoger is het kantoor van Valentijn. Hij werd in 2013 directeur. “Ik denk dat we met de ‘Winter Anti Depression Show’ mensen destijds echt hebben wakker geschud. Ze dachten vast ‘Jee, wat gaan we nou krijgen?’. Zo hebben we wel een typische signatuur van Marres kunnen neerzetten.”

Onderdompelen
Want bij Marres, Huis voor Hedendaagse Cultuur, wordt er niet stil geschuifeld langs schilderijen op een rijtje. Een bezoek vraagt iets van je lichaam. Het is meer dan alleen kijken en denken. Al je zintuigen worden geprikkeld. “We maken als het ware landschappen waarin je je helemaal kunt onderdompelen, zogenaamde immersieve tentoonstellingen. Hierdoor wordt je eigen positie, je rol als bezoeker ook bevraagd. Aan die vorm zijn we inmiddels erg gehecht.” En Marres lijkt daarin uniek in West-Europa. Dankzij die reputatie komt in het voorjaar de kunstwereld altijd even kijken naar hun programma.

Geheime geluiden en tropische planten
De voornemens van Valentijn waren destijds ‘mooie tentoonstellingen organiseren en een groter publiek aantrekken’. In beide lijkt hij te zijn geslaagd. “Het is altijd moeilijk om je lieveling te kiezen, maar zelf heb ik ontzettend veel geleerd van Ferran Adrià, een van de beste chefkoks ter wereld. Door zijn tentoonstelling ‘Notes on Creativity’ heb ik gezien hoe iemand op zijn eigen manier met zijn expertise omgaat en constant nadenkt over hoe hij zijn creativiteit behoudt.” Als de tentoonstellingen van de voorbije jaren de revue passeren, komen de bijzondere verhalen. Van geheime geluiden in de gevangenis onder het bestuurscentrum tot verdwenen verhalen door de kieren van de geschiedenis. En van dromen en nachtmerries over Europa tot tropische planten tijdens een van de koudste weken in Maastricht.

Thuis in Maastricht?
De bezoekersaantallen groeien ondertussen nog steeds. Mede dankzij het restaurant en de tuin. “Ik begrijp dat onze tentoonstellingen niet voor iedereen zijn, maar dan is het eten hier misschien wel van jouw smaak. En ik zie geregeld mensen picknicken in de tuin.” Marres is er ook voor de Maastrichtenaar. Dankzij het educatie programma bereiken ze 2000 leerlingen per jaar. Ze organiseren buurtdagen, vrijwilligers wonen in de regio en zelfs met carnaval is Marres present. Valentijn: “Ik hoor mensen wel eens zeggen: ‘het is niets voor mij, maar toch fijn dat het er is’.”

Blik vooruit
20 jaar Marres wordt gevierd op 18 september. Het programma volgt nog. Door de stad hangen posters van voorbije tentoonstellingen en evenementen. Op de speciale website zijn terugblikken te zien. “Geschiedenis is belangrijk, maar ik wil ook naar de toekomst kijken.” Zo is Valentijn betrokken bij een nieuwe versie van het voormalige Kultureel Overleg Maastricht (KOM). “Door het verliezen van de strijd om culturele hoofdstad hebben we even een dip gehad, maar als gevolg hiervan zijn we de Museumnacht begonnen en werken we nauw samen met alle culturele partners. Vanuit die positiviteit en het enthousiasme van iedereen maken de nu samen optrekkende instellingen een belangrijk verschil met wat er al was.” Laat die volgende 20 jaar maar komen.

 

Fotografie: de tentoonstellingsfoto’s, WADS en Notes on Creativity zijn gemaakt door fotograaf Gert Jan van Rooij. De andere beelden door Rob van Hoorn.



Lees ook