Hans Moleman
TIM-verslaggever 13 juli 2019

1919: Maastricht toch niet Belsj

Apart hoofdstuk in de Maastrichtse geschiedenis: honderd jaar geleden eisten de Belgen de stad en heel Limburg op. Compensatie voor geleden schade in WO I, aldus Brussel.

Maastricht had een Vlaamse -of toch Waalse?- stad kunnen zijn, indien de Belgische regering in 1919 haar zin had gekregen.

Exact honderd jaar geleden diende Brussel een gepeperde gebiedsclaim in: het Nederlandse deel van Limburg, Zeeuws-Vlaanderen, Luxemburg en stukjes Duitsland moesten bij Belgie worden gevoegd, zo klonk het op de internationale vredesconferentie die in januari 1919 werd gehouden, kort na afloop van de Eerste Wereldoorlog.

Rampzalig

Vier jaar lang, van 1914 tot 1018, waren de Belgen geteisterd geweest door de oorlog, die voor een belangrijk deel op hun grondgebied werd uitgevochten. Dat werd overigens indirect ook in Maastricht en omstreken gemerkt: duizenden Belgische vluchtelingen werden destijds in Limburg opgevangen.

Brussel meende dat het na vier rampzalige jaren recht had op een majeure vergoeding van de geleden oorlogsschade. Op historische gronden claimde het Limburg, Zeeuws-Vlaanderen, gans Luxemburg plus gebieden aan de Duitse grens.

Relletjes

Die claim op Limburg was enigszins begrijpelijk, schrijft Gerard van de Garde in het jongste nummer van De Maasgouw, het tijdschrift van Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG) in Maastricht. Limburg was immers in 1838-39 tegen de zin van tal van inwoners bij Nederland gevoegd. ´Op veel plaatsen in de provincie waren anti-Nederlandse relletjes geweest.´

Maar tachtig jaar later bleek de stemming onder de Limburgers anders, noteert de historicus. Een Luiks zangkoor dat in 1919 in Maastricht een concert zou geven werd uitgefloten door leerlingen van de HBS, die een Nederlandse vlag en de tekst ´Limburg aan Holland´ meevoerden.

Oranje

Een bezoek van koningin Wilhelmina aan de Limburgse hoofdstad werd twee weken later een grote oranjemanifestatie, met kinderen die de leuze Limburg bij Nederland droegen. Ook de Maastrichter Staar werd ingezet tegen de Belgische annexatiepoging: het koor zong tot tweemaal toe Wij willen Limburg hou´en, een lied dat speciaal voor de manifestatie was geschreven door het Koninklijk Roermonds Mannenkoor.

Toch was de verontwaardiging over de Belgische claims niet algemeen, meldt De Maasgouw. Er waren in Limburg ook voorstanders van annexatie, bijvoorbeeld in Valkenburg waar sinds 1915 het pro-Belgische tijdschrift Kronyk verscheen.

Verjaagd

Deze zomer op de kop af een eeuw terug, eind juni 1919, werd duidelijk waar de Belgische bluf uiteindelijk in resulteerde. Een hoekje Duitsland bij Vaals werd dankzij het Vredeverdrag van Versailles aan Brussel toebedeeld: de streek rond Eupen en Malmedy die bij de buren nu bekend staat als de Oostkantons. Waar 77duizend mensen wonen en Duits nog steeds de voertaal is -waardoor Belgie niet twee, maar drie officiele talen heeft.

Wat was het lot van de belgofielen in Maastricht en omstreken? De initiatiefnemer van de Kronyk werd uit Valkenburg verjaagd, meldt historicus Van de Garde. ´Er was een mijlpaal bereikt: Limburg had zich -ondanks alles- verzoend met een toekomst binnen de Nederlandse grenzen´.

meer lezen over Limburgse historie?  www.lgog.nl

 



Lees ook